Diverse nieuwe technieken gericht op het terugwinnen van fosfaat

In de rioolwaterzuivering worden bacteriën, aluminium of ijzer ingezet om de fosfaten uit het water te halen en in het slib te vangen. In sommige landen wordt rioolslib voor bemesting ingezet, maar in Nederland gebeurt dit niet uit vrees voor mogelijk nog gevaarlijke bacteriën in het slib. Daarom wordt het slib in Nederland verbrand tot slib-as, een reststof die vaak wordt gebruikt als vulstof voor wegen, maar die tot 30% uit fosfaten bestaat.

Inmiddels wordt wel aan technieken gewerkt om fosfaat terug te winnen. In Leeuwarden werkt het instituut Wetsus aan een reactor waarmee op boerderijen fosfaten uit mest teruggewonnen kunnen worden. Daarbij voegen de technologen calcium toe aan de mest, en de microben in de mest zorgen er dan voor dat er calciumfosfaatkristallen worden gevormd. Deze kristallen groeien en zakken naar de bodem, waar ze kunnen worden verzameld en als fosfaatmeststof benut kunnen worden. 

Er zijn ook waterschappen die magnesium toevoegen aan afvalwater, en dit vormt samen met de aanwezige ammoniak in het water het mineraal struviet. Dat is onoplosbaar, en is eenvoudig uit het water te filteren. Struviet is rechtstreeks bruikbaar als meststof, en wordt nu al toegepast op golfterreinen of andere zure gronden. Het struviet uit waterzuiveringen is in principe even geschikt voor deze toepassing als fossiel fosfaaterts. 

Bij Wetsus wordt tevens geëxperimenteerd met ijzer om het fosfaat uit rioolwater te halen. In de waterzuivering veranderen bacteriën deze verbinding in het mineraal vivianiet. Inmiddels werken industriële partners van Wetsus aan een installatie bij de waterzuivering in Breda, om het systeem op grote schaal te testen.

SusPhos is gericht op de winning van fosfaat uit slib-as. Om de fosfaat uit het as te halen, wordt het as bewerkt met zwavelzuur. Het fosforzuur dat wordt gevormd wordt vervolgens opgelost, gescheiden en ingedampt. Door dit fosforzuur vervolgens te laten reageren met onder andere de slib-as, ontstaat het product SSPlus+ dat voor de kunstmestindustrie een duurzaam en fossielvrij alternatief biedt.

SSPlus+ past direct in het productieproces van kunstmestfabrikanten, en het product bevat bovendien minder vervuiling van cadmium en uranium dan fosfaten uit erts. Volgend jaar begint SusPhos met het bouwen van hun eerste fabriek, naast slibverbrander SNB in Moerdijk.